Aparat CPAP – jak działa i kiedy się go stosuje?

Aparat CPAP to podstawowa metoda leczenia umiarkowanego i ciężkiego obturacyjnego bezdechu sennego (OBS). Utrzymuje drożność górnych dróg oddechowych podczas snu dzięki stałemu, lekko zwiększonemu ciśnieniu powietrza. Nie podaje tlenu i nie jest koncentratorem.

Czym jest obturacyjny bezdech senny?

Podczas snu mięśnie gardła się rozluźniają, a drogi oddechowe zwężają się lub całkowicie zamykają. Oddech zatrzymuje się na co najmniej 10 sekund, saturacja spada, a mózg wybudza śpiącego, by przywrócić oddychanie. Takie epizody mogą powtarzać się dziesiątki razy na godzinę. Objawy i czynniki ryzyka opisujemy we wpisie bezdech senny – objawy i przyczyny.

Nasilenie choroby określa wskaźnik AHI, czyli liczba bezdechów i spłyconych oddechów na godzinę snu:

• 5–14 – postać łagodna,
• 15–29 – postać umiarkowana,
• 30 i więcej – postać ciężka.

Rozpoznanie wymaga badania snu: polisomnografii lub, u odpowiednio dobranych pacjentów, poligrafii domowej.

Jak działa aparat CPAP?

Aparat zasysa powietrze z pomieszczenia, oczyszcza je w filtrze i podaje przez rurę oraz maskę pod dodatnim ciśnieniem, zwykle w zakresie 4–20 cmH2O. To ciśnienie działa jak „pneumatyczna szyna”, która nie pozwala zapaść się gardłu.

• CPAP utrzymuje jedno stałe ciśnienie ustalone przez lekarza.
• APAP (Auto CPAP) sam dopasowuje ciśnienie w ustalonym zakresie do potrzeb w danej chwili, np. zależnie od pozycji ciała czy fazy snu. Przykładem jest Auto CPAP Prisma 20A.
• Nawilżacz ogrzewa i nawilża powietrze, co zmniejsza suchość w ustach i nosie.

Jak wygląda terapia?

• Aparat stosuje się każdej nocy, przez cały sen. Za minimum skutecznej terapii uznaje się zwykle co najmniej 4 godziny na noc.
• Kluczowe jest dobranie maski: nosowej, ustno-nosowej lub poduszeczek donosowych. Nieszczelna maska to najczęstsza przyczyna rezygnacji z leczenia.
• Efekty, czyli mniej senności w dzień, lepszą koncentrację i brak chrapania, wiele osób odczuwa już po kilku nocach.
• Regularne leczenie zmniejsza ryzyko powikłań bezdechu, m.in. nadciśnienia tętniczego i wypadków spowodowanych sennością.

Inne metody leczenia OBS to redukcja masy ciała, aparaty wewnątrzustne, leczenie laryngologiczne i terapia pozycyjna. Dobiera je lekarz zależnie od przyczyny i nasilenia choroby.

Refundacja i dofinansowanie

Aparat CPAP może być refundowany przez NFZ na podstawie zlecenia wystawionego po rozpoznaniu bezdechu w badaniu snu i zaleceniu leczenia. Wysokość limitu, dopłatę pacjenta i okres użytkowania określa aktualny wykaz wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie. Przy realizacji zlecenia sprawdzamy je dla konkretnego aparatu. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mogą dodatkowo ubiegać się o dofinansowanie z PFRON przez PCPR. Więcej informacji: dofinansowanie do sprzętu.

Aparaty i akcesoria znajdziesz w kategorii bezdech senny.

Najczęstsze pytania

Czy CPAP to to samo co koncentrator tlenu?

Nie. CPAP podaje powietrze pod ciśnieniem, które utrzymuje drogi oddechowe otwarte. Koncentrator podaje tlen. W obturacyjnym bezdechu sennym koncentrator nie zastępuje CPAP.

Czy aparat CPAP można kupić bez badania snu?

Kupić można, ale bez rozpoznania i ustalenia ciśnienia przez lekarza terapia może być nieskuteczna. Badanie snu jest też warunkiem refundacji.

Czy CPAP leczy bezdech na stałe?

Nie. Aparat działa, gdy jest używany, a po jego odstawieniu bezdechy wracają. Trwała poprawa jest możliwa, gdy uda się usunąć przyczynę, np. przez znaczną redukcję masy ciała lub leczenie laryngologiczne.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza.